Каб не заўчасная смерць духоўнага і ідэалагічнага натхняльніка кіраўніка Студзеньскага паўстання Вікенція Канстанціна Каліноўскага, невядома, як склаўся б лёс яго старэйшага брата.

Фота: Юлія Дарашкевіч

 

Каб не заўчасная смерць духоўнага і ідэалагічнага натхняльніка кіраўніка Студзеньскага паўстання Вікенція Канстанціна Каліноўскага, невядома, як склаўся б лёс яго старэйшага брата.

Кіраўнік паўстання Вікенцій Канстанцін Каліноўскі – вядомы нацыянальны герой Беларусі, а вось ягоны брат не мае такой шырокай вядомасці. Гэта не справядліва, бо праз Віктара В.К. Каліноўскі быў звязаны з гуртком З. Серакоўскага – Я. Дамброўскага (з 1858 г.), разам з братам вывучаў гісторыю і права Беларусі і Літвы. Браты Каліноўскія працавалі з дакументамі і літаратурай у Публічнай бібліятэцы; мелі сваю бібліятэку і збор рукапісаў на гэтую тэматыку.

Віктар Каліноўскі выконваў у Публічнай бібліятэцы даручэнні Віленскай Археалагічнай камісіі: выяўляў і капіраваў розныя рукапісы, якія тычыліся гісторыі Беларусі і Літвы, вёў самастойныя даследаванні па гісторыі ВКЛ, сялянскіх рухах у Беларусі і Украіне, напісаў кнігу “Уманская разня” пра паўстанне украінскіх сялян у 1768 г. Малодшы брат дапамагаў у бібліятэчных пошуках і заняццях.

Віктару Каліноўскаму не ўдалося паўдзельнічаць у паўстанні 1863-1864 гадоў – перашкодзіла смерць ад сухот (туберкулёза). У нацыянальным гістарычным архіве Беларусі ў Гродне захоўваецца справа “Аб зборы звестак пра смерць студэнта Санкт-Пецербургскага ўніверсітэта Каліноўскага Віктара”. Старшыня віленскай следчай камісіі па палітычных справах палкоўнік Лосеў у рапарце да гродзенскага губернатара прасіў даслаць “дакладныя звесткі” пра смерць “брата павешанага злачынцы Канстанціна Каліноўскага” – дзе і кім пахаваны.

Два месяцы цягнулася справа. У папцы ёсць адказ гродзенскага архідзякана К. Гінтаўта, што ў гродзенскіх касцёлах няма метрык пра пахаванне Віктара Каліноўскага. Іх там і не магло быць. Лосеў другім рапартам губернатару гаворыць, што шукаць трэба ў бацькі, які арандуе фальварак Якушоўка ў Ваўкавыскім ўездзе ці ў сваякоў Каліноўскага. Жандармскі маёр (прозвішча не разборліва) так і зрабіў. Ён данёс губернатару дату смерці – 25.10 (6.11).1862 г. Дзе пахаваны і кім – не ўказана, але мы гэта добра ведаем. 27 кастрычніка (8 лістапада)1862 года настаяцель свіслацкага касцёла пахаваў Віктара на “публічных прыходскіх могілках”.

Вячаслаў Швед, прафесар гісторыі, для Беларускай праўды

Навіны ад Belprauda.org у Telegram. Падпісвайцеся на наш канал https://t.me/belprauda.

Recommend to friends
  • gplus
  • pinterest
Поддержать проект: