I які ж беларус ня любіць плысьці паволі? Ці ж ягонай душы, што імкнецца сузіральна супыніцца, засамоціцца, сказаць часам: «Неяк жа будзе…» –ці ж ягонай душы не любіць гэтага? Як не любіць плысьці, калі у тым чуецца нешта трымцьліва-летуценнае?

Сяргей Харэўскі, фота з Фэйсбука

Сяргей Харэўскі, фота з Фэйсбука

Здаецца, узяла у абдоймы цябе нязнаная сіла, укруціла, уклеіла у вір, да сябе,  плывеш сабе,  ўсё плыве: сплываюць гады, праплываюць знаёмыя твары, плыве насустрач вербалоз з шыхтамі алешынаў ды адзінокімі ясенямі. А навокал ціша ватовая ды тумановая, ані брэху сабачага, ані вуркатаньня сэпаратара малочнага. Цячэ сабе плынь зносіць у немаведамую далячынь, што нікне за выгбаю берагоў,  нешта вусьцішнае тоіцца у гэтым пакручастым зьніканьні, дзе зь вільготнай смугі шарай гадзінаю не пасьпявае акрэсьліцца хоць якая рэч, – адно маціцовае неба над галавою, ды бязважкія расплеценыя хмарыны, ды німб ад кволага маладзіка здаюцца нязрушнымі…

Беларусы пакрысе, але няўхільна пачынаюць любіць сваё існаваньне у незалежнай сваёй краіне. З тых самых прычынаў,
што змушалі іх любіць сваё наканаванае існаваньне у іншых дзяржавах. Бо беларусл юбіць усё адстаялае, звычнае і павольнае. Зноўку рака зрабіла свой паварот,  ўсё, што было за плячыма толькі во, зьнікла  растаяла у мройнай імжы. Нарэшце ён, народ, прывык жыць у сваёй Беларусі. А што прынясе якая тая інтэграцыя, расейская ці эўрапейская, ён ня ведае, ня можа пасьпець пралічыць, дый ня хоча. Няма вайны –  ўжо добра. Нейкія грошы плацяць –  і то радасьць. Балазе,  на чэргі забыліся. Беларус плаўна прывыкае да ўласных грошай, як да чужых,  да чужых прызвычайваецца, як да сваіх, таксама.

Вой, плынь! Струменьняўлоўны твой, плынь, хто выдумаў цябе? Чаму ня б’еш тымэтраномам хваляў у трывалыя берагі лёгікі, чаму ня б’есься тысьпеўным рэхам між горных цясьнінаў вобразаў?

Відаць, ты, плынь, нарадзілася узямлі народу няпэўнага, у тым краі, дзе не сьмяюцца ўголас ды распавядаюць казкі пра малога Піліпка,які ведзьму ўчаставаў дачкою ейнай, у печы зваранай. Не жартуе беларус рахманы й чужога сьмеху ня любіць, касавурыцца – ці не зь яго сьмяюцца? Хоць што-небудзь чорнае-зачорнае распавесьці можа. Хіба каб навокал не было гэтак пустэльна-туманова-глуха?

I, як спрадвеку, усё болей пра чужых. Хоць прачужых, хоць пра эстонцаў, абы не пра сябе. Абы не спыняцца, ня ўдумвацца, не вызначаць, куды нясе яго плыня… Ані зьнічкі ўсьмешкі у тварах, якія пахмура ўтаропіліся у дрыготкае люстра тэлеэкранаў, ажно датуль, пакуль не замружыць яно табе вочы. Закруціць, бывае, глыбокая плынь у вір сьвятаў, што няcьмела няўцямна адзначае Беларусь, зьнясіліць ды вынесе на плытку празрыстую ваду ніштоства, панясе, панясе да наступнага павароту перадсьвяточных амбарасаў. Ажно пакуль далікатная лілея чэпкім бясконцым сваім сьцеблюком ня спыніць цябе. I адпачнеш у пене лілейнай. Адно пасьпявай глядзець па бакох, мінае ўсё – з дрыготкімі пругкімі жыламі вербы, бухматымі кручанымі лапамі сосны.

Мінаюць высачэзныя, адно шапку трымай, стромыя адхоны, магілы карэньня. Здаецца, ускараскайся ўгару – убачыш, адчуеш, зразумееш сэнс шляху плыннага свайго. Ды не, убачыць можна задужа. Убачыш далёка й тое, адкуль прыплыў, што пакінуў за плячыма. А так, зьвіліся у вадзе тугім суплётам косы сутраўя, ляглі па плыні й панесьлі цябе зноў у нязьведаныя тумановыя блізкагляды. Засталіся там, за плячыма, лёсы й досьведы, чыесьці малыя драмы й малыя шчасьці.

Не пасьпяваюць астываць магілы, а ўжо й зьнікаюць за выкрутам плыні… За адвернутымі сьпінамі крыжы, крыжы, крыжы… I пра жывых забываецца хутчэй, чым пра мёртвых.

Панясе, панясе,  ўжо не адрозьніш катаў ад ахвяраў, пэрсонаў ад пэрсанажаў. А памрэ прарок, а ўсё не палюбяць!

I плыве, плыве цэлы край, зьняможаны  няўпэўнены, зьнявераны й недарэчны нат для самога сябе, плыве абы-як, як прыладзіўся хто, у суцэльнай маўклівай чарадзе, дзе кожны сам. I выгнулася гэтая чарада, разьляглася, расьцягнулася, разьлезлася, бы слотнае шумавіньне, што ўтворанае немаведама з чаго й немаведама куды зьнікне…

Адно, збрыдзіўшыся, падкіне яго стары трывушчы корч, што хоць памятае, чым ён быў калісьці. I панесьліся, панесьліся, панесьліся хлудлівыя шумавіны, разьляцеліся на мільён беспатрэбных клетак. А ўжо за чарговым скрутам млявае плыні зноў зьбівае іх у камяні вада.

Абурыцца беларус, што ўсё вакол не ягонае, нат словаў ня знойдзе ад пачуцьця, што перапоўніць часам яго, бо й словаў уласных ня мае. А калі йвынайдзе, вымысьліць, выпакутуе слова якое сваё, адчуе сябе самотным. Ня знойдзе сілаў азвацца ім, словам сваім, збаіцца, зганорыцца, зьбянтэжыцца. I зноў паплыве сабе паволі за далягляд, за якім чуваць адно чыйсьці адзінотны, ледзьве чутны плёхкат, цурчэньне чыйгосьці недаказанага нікім.

А бывае, як хочацца беларусу паразважаць, памянціць пра родную мову, у скрусе абхапіць далонямі скроні… Ды не, ня будзе ён каго змушаць. Ні дзецям, ні жанцы сваёй пра мары свае не раскажа. Куды ж плывеш ты, Беларусь, да якога акіяну-мора, да свайго дзе Дунаю? Усё мінае міма цябе, неаплаканыя радасьці й горы, сьмяцьцё са скарбамі незьлічонымі, усё адстае й застаецца ззаду. Спыніцца чужаніца, уражаны павольным тваім бязмэтным плыцьцём: што б магло азначаць гэтае рушаньне, што наводзіць роспачную скруху?

Беларусь, куды нясуць цябе бруі твае? Дай адказ!

Няма адказу…

Крыніца: Сяргей Харэўскі, Facebook.com

Навіны ад Belprauda.org у Telegram. Падпісвайцеся на наш канал https://t.me/belprauda.

Recommend to friends
  • gplus
  • pinterest
Поддержать проект:

Загрузка...