Эліза Ажэшка – постаць вядомая ў гісторыі Беларусі. А вось пра яе маці, Францішку Відацкую з Каменскіх (1814-1878) вядома мала.

Была  жонкай Бенедыкта Паўлоўскага, але пасля яго смерці (1843 г.) выйшла замуж за Канстанціна Відацкага. За сродкі, атрыманыя ў пасаг, купіла сабе ў былога правізара і аптэкара Якава Багданавіча Румеля абодва яго маёнткі: Румлёўку і Гнойніцу.  Эліза Ажэшка ў 1857 г. правяла тут лета пасля вяртання з Варшавы. Бывала тут і пасля замужжа, калі прыязджала ў Гродна.

У 1877 г. Румлёўкай зацікавіліся суседзі-вайскоўцы. І таму ў гродзенскім гістарычным архіве захавалася справа  пад назваю “Аб высылцы начальніку 26 пяхотнай дывізіі плана маёнтка Румлёўка Гродзенскага ўезда памешчыцы Відацкай…”. Штаб дывізіі 24.05 (5.06).1877 г. звярнуўся ў гродзенскую губернскую чарцёжную з пытаннем, ці ёсць у іх план маёнтка памешчыцы Відацкай, “які прылягае да лагера 26 дывізіі і на частцы якога размеркаваны ў сучасны час лагер 104-га Усцюжскага палка”. Калі такі план ёсць, штаб прасіў прыслаць для вызначэння дакладных межаў маёнтка.

Такога плана не аказалася ў Межавым архіве, а 12 планаў зямель, занятых вайсковымі лагерамі, часова былі адпраўлены чарцёжнай у гродзенскі губернскі распараджальны камітэт. А таму ў архіўнай справе ніякіх планаў не было.  Скончылася гэтая справа тым, што вайсковыя ўлады высялілі Відацкую, даўшы ёй фінансавую кампенсацыю.

Чытайце па тэме:  15 эсэ: невядомае пра знакамітых. Тэадор Нарбут: аўтар гісторыі ВКЛ

Вячаслаў Швед, прафесар гісторыі,

Беларуская праўда

Навіны ад Belprauda.org у Telegram. Падпісвайцеся на наш канал https://t.me/belprauda.

Recommend to friends
  • gplus
  • pinterest
Поддержать проект: